„Poszukiwanie drogi do niepodległości”

„Poszukiwanie drogi do niepodległości”

 

17 czerwca braliście udział w rajdzie „Poszukiwanie drogi do niepodległości”.

Celem rajdu było znalezienie 21 punktów kontrolnych, które jednocześnie były miejscami związanymi z trudną drogą Polaków do niepodległości.  Były cmentarze, kościoły, kapliczki, pomniki. Znaleźliście je bez większego trudu. W większości byliście tam nie raz już wcześniej.

Każde z tych miejsc ma swoją historię, często okupioną krwią poległych w walce o to byśmy dziś mogli być Polakami.

Pewnie w niektórych miejscach zastanawialiście się dlaczego właśnie tam jesteście, co znaczy jakiś kamień w lesie czy przy drodze?

Wyjaśnijmy zatem.

Miejsca odwiedzone w czasie Rajdu

 

1.Pomnik w Lesie Wiączyńskim

Miejsce straceń ludności miasta Łodzi w czasie okupacji hitlerowskiej. Nie ma dokładnych danych o liczbie zabitych. W lesie znajduje się piwnica, która błędnie uznawana jest za katownię lub komorę gazową – prawdopodobnie służyła jako magazyn wapna.

2.Park dworski w Małczewie

Park angielski założony w pobliżu wzorcowego majątku Małczew. Po Pierwszej Wojnie Światowej właściciel E. Schwarzschultz nakazał usypanie mogiły dla prawie 200 poległych w okolicy żołnierzy. Z parkiem związane są opowieści o duchu – strzygoniu.

3.Kościół w Gałkowie Dużym

Kościół wybudowany w latach 70 tych XIX wieku w miejscu potyczki powstańców styczniowych. Uszkodzony w czasie walk w 1914 r. W okresie 1939 – 1945 jako jedyny w okolicach Brzezin otwarty dla praktyk religijnych.

4.Jednostka Wojskowa Gałkówek

Funkcjonowała w Gałkowie w latach 1925 – 2000. Początkowo wytwórnia amunicji, później  składnica sprzętu wojskowego. W 1944 w tajemniczych okolicznościach wysadzona. Odbudowana w latach 50 – tych. Magazyny Składnicy funkcjonują również obecnie.

5.Cmentarz Pustułka

Jeden z największych cmentarzy pierwszowojennych w okolicach Łodzi. Zachowało się na nim kilkaset nagrobków. W ostatnich latach wyremontowany dzięki współpracy polsko-rosyjsko-niemieckiej.

6.Muzeum w Gałkowie Dużym

Muzeum od ponad 15 lat gromadzi zbiory związane z bogatą historią okolic Gałkowa. W swojej kolekcji posiada liczne przedmioty użytku codziennego, zabytkowe monety, guziki, liczne militaria i  stary sprzęt rolniczy. Muzeum nie zamyka się w czterech ścianach – organizuje liczne prelekcje, rajdy, pokazy.

7.Dworzec kolejowy Gałkówek

Urokliwy budynek stacyjny wybudowany na początku XX wieku. Ciężko uszkodzony w czasie Bitwy Łódzkiej 1914 r. W 1942 r. miejsce wywózki do obozu koncentracyjnego i łódzkiego getta żydowskich mieszkańców Brzezin.

8.Mogiłki Napoleońskie

Część Gałkowa Dużego – niegdyś mała osada założona w miejscu pochówku żołnierzy Wielkiej Armii w 1812 roku. Do tej pory nie odnaleziono mogiły, lecz nazwa przysiółka nadal funkcjonuje wśród mieszkańców Gałkowa. W czasie Bitwy Łódzkiej w tym miejscu stacjonował sztab 6 Dywizji Strzelców Syberyjskich.

9.Pomnik Czynu Powstańczego w Gałkowie

Pamiątka po nierozstrzygniętej potyczce we wrześniu 1863 roku. Pomnik ufundowany wiele lat później dzięki odwadze i pomysłowości gałkowian przetrwał okupację hitlerowską. Obecnie miejsce uroczystości patriotycznych we wsi Gałków.

10.Cmentarz Wojenny na Górce

W Lesie Gałkowskim 23 listopada 1914 r. doszło do krwawej bitwy, która kosztowała życie kilkuset żołnierzy zwaśnionych stron. Większość z nich spoczywa na wzniesieniu zwanym przez miejscowych Górką Hitlera. Cmentarz rozgrabiony po 2 Wojnie Światowej obecnie odrestaurowany dzięki działaniom Gminy Koluszki i społeczników z miejscowego muzeum.

11.Okopy

Pamiątką po bitwie są zachowane w dobrym stanie liczne okopy. Niektóre miejsca umocnień oznaczone są głazami. Najprawdopodobniej liczne transzeje w Lesie są ewenementem w okolicach Łodzi.

12.Pomnik Bitwy Łódzkiej

 

Spacerując po Lesie Gałkowskim znajdujemy liczne ślady bitwy lub jej upamiętnienia. Na skraju lasu leży głaz ku czci poległych ufundowany przez Nadleśnictwo Brzeziny i Stowarzyszenie Eksploracyjno – Historyczne Grupa Łódź. Obok głazu umieszczono tablicę z opisem przebiegu starcia w 1914 r.

13.Gaj Benedykta

Niedawno na przesiece w Lesie Gałkowskim grupa weteranów – dawnych zesłańców na Syberię w czasie 2 Wojny Światowej – posadziła pamiątkowy las zadedykowany ofiarom wojen. Sadzonki zostały poświęcone w Watykanie prze papieża Benedykta XVI.

14.Pałac w Bedoniu

W czasie Bitwy Łódzkiej ufortyfikowane przez Rosjan zabudowania dworskie powstrzymały natarcia wyborowej dywizji gwardyjskiej generała Litzmanna. Pałac został wtedy nieznacznie uszkodzony. Kilkanaście lat temu opuszczony budynek został podpalony przez nieznanych sprawców.

15.Cmentarz wojenny w Wiączyniu

 

Jeden z najlepiej utrzymanych cmentarzy Bitwy Łódzkiej. Dobry stan zawdzięcza społecznym opiekunom i SEH Grupa Łódź. Ostatnie pochówki na nim dokonano już w XXI wieku

16.Baudienst

Miejsce po dawnym obozie pracy dla młodych Polaków. W 1944 r. dzięki zuchwałej akcji AK został bezkrwawo zajęty, a młodzież mogła zbiec do lasu. Po dawnym obozie pozostały jedynie ślady umocnień ziemnych.

17.Kapliczka w Gałkówku Parceli

Postawiona przez mieszkańców w 1945 r. naprzeciwko miejsca, gdzie na początku lat 20 przemawiał do gałkowian Wincenty Witos.

18.Kopiec mogilny w Kaletniku

Kolejne miejsce pochówku żołnierzy poległych w Bitwie Łódzkiej. Kopiec mogilny skrywa ciała około 100 poległych. W Kaletniku znajduje się również grób mieszkanki, która zginęła od przypadkowej kuli w 1914r.

19.Kapliczka w Małczewie

Miejsce poświęcone zamordowanym przez hitlerowskich zbrodniarzy mieszkańcom Małczewa. Historia tej tragedii została opisana na tablicy informacyjnej przy miejscowym sklepie ( kilkaset metrów w kierunku Brzezin)

20.Kościół w Kurowicach

Malowniczo położony kościół w stylu neogotyckim. Wysoka wieża świątyni była miejscem obserwacyjnym zwaśnionych stron, co doprowadziło do ostrzału artyleryjskiego i zrujnowania kościoła. Na pobliskim cmentarzu spoczywają mkieszkańcy Wiskitna zamordowani w egzekucji w lesie kraszewskim.

21.Pomnik w Słotwinach

Obelisk poświęcony akcjom zbrojnego Podziemia w czasie okupacji hitlerowskiej oraz poległym w boju żołnierzom oddziałów partyzanckich działających na ziemi koluszkowskiej.